Sık sorulan
sorular

Yaprak ve çiçek gibi narin kısımlar genellikle kaynamış ve biraz dinlenmiş suyla, ağzı kapalı olarak 5-10 dakika demlenir; buna infüzyon denir. Kök, kabuk ve tohum gibi sert kısımlar ise suda birkaç dakika kaynatılır. Ayrıntılar için bitki çayı demleme rehberimize göz atabilirsiniz.

Bu, bitkiye, miktara ve kişiye göre değişir. Ihlamur ya da papatya gibi bitkiler ölçülü miktarda yaygın olarak tüketilirken, meyan kökü veya sarı kantaron gibi bitkiler uzun süreli ya da ilaçlarla birlikte kullanımda sorun yaratabilir. Düzenli ilaç kullanıyorsanız, hamileyseniz ya da emziriyorsanız hekiminize veya eczacınıza danışın.

Evet, bazıları etkileşebilir. Örneğin sarı kantaron doğum kontrol hapları dahil birçok ilacın etkisini azaltabilir, meyan kökü tansiyonu yükseltebilir, zerdeçal ise kan sulandırıcılarla birlikte dikkat gerektirir. Kullandığınız ilaçları ve bitkisel ürünleri hekiminize ve eczacınıza mutlaka söyleyin.

Kuru bitkileri ağzı sıkı kapanan cam kavanozlarda, ışıktan, nemden ve ısıdan uzak tutun. Yaprak ve çiçekler genellikle bir yıl içinde, kök ve kabuklar biraz daha uzun sürede aromasını kaybeder. Rengi solmuş, kokusu kaybolmuş ya da küf belirtisi olan bitkileri kullanmayın.

Yalnızca kesin olarak tanıdığınız bitkileri toplayın; bazı zehirli bitkiler yenebilir türlere çok benzer. Yol kenarı, tarım ilacı atılmış alanlar ve kirli su kenarlarından uzak durun, bitkinin tamamını değil bir kısmını alın. Koruma altındaki türleri toplamayın.

Bitkinin rengi canlı, kokusu belirgin olmalı; toz, küf ya da böcek izi olmamalı. Mümkünse ambalajlı, üretim ve son kullanma tarihi ile menşei belli ürünleri tercih edin. Hangi bitki olduğundan emin olamadığınız karışımlardan kaçının.

Gebelik ve emzirme döneminde birçok bitkinin güvenliğine dair yeterli bilgi yoktur; adaçayı, meyan kökü ve bazı uçucu yağlı bitkiler bu dönemde önerilmez. Bu dönemde herhangi bir bitki çayını düzenli içmeden önce hekiminize danışmanız en doğrusudur.

Çocuklar bitkilere ve uçucu yağlara yetişkinlerden daha hassastır; özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda bitki çayı ve bal kullanımı için mutlaka çocuk doktoruna danışın. Bir yaşından küçük bebeklere bal verilmemesi önerilir.

Mevsiminde, açık tarlada yetişen ürünler genellikle daha lezzetli, daha uygun fiyatlı ve daha kısa yoldan sofraya gelir. Bu da hem bütçeye hem de taşıma ve depolamadan kaynaklanan çevresel yüke olumlu yansır. Hangi ayda neyin yetiştiğini mevsim takvimimizden görebilirsiniz.

Tam tahıl; kepek, öz ve endosperm katmanlarının hepsini içerir, beyaz unda ise kepek ve öz büyük ölçüde ayrılmıştır. Bu nedenle tam tahıllar daha fazla lif, vitamin ve mineral içerir. Türkiye Beslenme Rehberi tahıl tüketiminin bir kısmının tam tahıllardan sağlanmasını önerir.

Yoğurt sütün belirli bakteri kültürleriyle mayalanmasıyla, kefir ise bakteri ve mayaları birlikte barındıran kefir daneleriyle fermente edilmesiyle elde edilir. Kefir daha akışkan ve hafif ekşi-gazlı olur. Her ikisi de ev mutfağında kolayca hazırlanabilir.

Önce içindekiler listesine bakın; malzemeler en çok kullanılandan en aza doğru sıralanır. Ardından porsiyon başına şeker, tuz ve doymuş yağ miktarını, alerjen uyarılarını ve son tüketim tarihini kontrol edin. Kısa ve tanıdık malzeme listesi genellikle iyi bir işarettir.

Pekmez ve bal da sonuçta şeker kaynağıdır; farklı aroma ve az miktarda mineral içermeleri onları sınırsız tüketilecek yiyecekler yapmaz. Ölçülü kullanıldıklarında tatlandırıcı olarak mutfakta yer bulabilirler. Diyabet gibi bir durumunuz varsa miktarı hekiminiz ya da diyetisyeninizle belirleyin.

Su içeren karışımlar (tonik, jel, maske) koruyucu içermediği için buzdolabında birkaç gün ile bir hafta içinde tüketilmelidir. Yalnızca yağ ve balmumundan oluşan balmlar daha uzun dayanır, ancak kokusu ya da görünümü değişirse atın. Kavanozları temiz ve kuru tutmak raf ömrünü uzatır.

Uçucu yağlar çok yoğundur ve seyreltilmeden sürüldüğünde tahriş ya da alerjik reaksiyona yol açabilir. Taşıyıcı bir yağla seyreltmek ve önce küçük bir alanda deneme yapmak gerekir. Hamilelikte, bebeklerde ve küçük çocuklarda kullanmadan önce hekime danışın.

Ürünün çok küçük bir miktarını dirsek içine ya da kulak arkasına sürüp 24-48 saat bekleyin. Kızarıklık, kaşıntı ya da yanma olursa ürünü kullanmayın. Papatyagiller gibi bitki ailelerine alerjiniz varsa bu bitkilerden yapılan ürünlerde ayrıca dikkatli olun.

Gerçek hidrosol, bitkinin buharla damıtılması sırasında uçucu yağdan ayrılan aromalı sudur. Evde yaprakları suda bekletip kaynatarak elde edilen gül suyu ise bir infüzyondur ve daha kısa sürede bozulur. Bu nedenle ev yapımı gül suyunu buzdolabında saklayıp kısa sürede kullanın.

Günde en az 5-6 saat güneş alan bir balkonda domates, biber, marul, roka, tere, maydanoz ve nane rahatlıkla yetiştirilebilir. Derin ve drenaj delikli saksılar, iyi bir toprak karışımı ve düzenli sulama başarı için yeterlidir. Ayrıntılar için balkonda sebze yetiştirme yazımıza bakabilirsiniz.

Ata tohumu, nesilden nesile ekilip saklanan, ürettiği bitkiden yeniden tohum alınabilen yerel çeşitlerin tohumudur. Tohum takas şenlikleri, yerel üretici dernekleri ve bazı belediyelerin tohum merkezleri iyi başlangıç noktalarıdır. Kendi ürününüzden tohum alıp saklayarak da bu çeşitlerin yaşamasına katkı sağlayabilirsiniz.

Sulama sıklığı bitkiye, saksı boyutuna ve havaya göre değişir; en güvenilir yöntem parmağınızı toprağa birkaç santim batırıp kuruluğu kontrol etmektir. Toprak kuruysa saksının altından su çıkana kadar sulayın. Yaz sıcağında sabah erken ya da akşamüstü sulamak suyun buharlaşmasını azaltır.

Bitkileri düzenli gözlemleyip zararlıları erken fark etmek en önemli adımdır. Yaprak bitlerini tazyikli suyla yıkamak, uğur böceği gibi faydalı böcekleri çeken çiçekler ekmek ve bitki çeşitliliğini artırmak sık kullanılan yöntemlerdir. Ev yapımı karışımları da önce küçük bir alanda deneyin.

Doğru yapılan kompost çürük değil, toprak gibi kokar. Kokunun nedeni genellikle fazla nem ve yeşil atığın kuru atığa göre fazla olmasıdır; kuru yaprak, karton ya da talaş ekleyip karıştırmak sorunu çoğunlukla çözer. Et, süt ürünleri ve yağlı artıkları komposta atmayın.

Önce en çok neyi attığınıza bakın; genellikle sebze kabukları, bayatlayan ekmek ve ambalajlar öne çıkar. Alışverişe kendi bez çantanızla gitmek, ihtiyaç kadar almak ve artanları çorba, kompost ya da kurutma ile değerlendirmek iyi ilk adımlardır.

Sirke kireç ve sabun kalıntılarını çözmekte, karbonat ise hafif aşındırıcı olarak yağ ve kir temizliğinde iş görür. Ancak ikisini aynı kapta karıştırmak birbirlerini nötrleştirir. Sirkeyi asla çamaşır suyuyla karıştırmayın; zararlı gaz oluşabilir.

Yiyecekleri cam kavanoz ve paslanmaz çelik kaplarda saklamak, streç film yerine kapaklı kap ya da balmumlu bez kullanmak ve açık ürün almak iyi başlangıçlardır. Elinizdeki plastikleri hemen atmak yerine kullanabildiğiniz kadar kullanıp zamanla yenilerini almamak daha sürdürülebilir bir yoldur.

Musluklara perlatör takmak, sızıntıları onarmak, bulaşık ve çamaşır makinesini tam dolu çalıştırmak etkili adımlardır. Sebze yıkadığınız suyu çiçek sulamakta kullanmak ve duş süresini kısaltmak da fark yaratır.

İçerikler Rana Hanım tarafından, güvenilir kaynaklara dayanan bir araştırmayla hazırlanır. Bitkiler ve beslenmeyle ilgili bilgiler için Avrupa İlaç Ajansı (EMA), ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi (NCCIH), Dünya Sağlık Örgütü ve Türkiye Beslenme Rehberi gibi kaynaklara başvurulur. Sitedeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye yerine geçmez.

Elbette, iletişim formu üzerinden tarifinizi ya da önerinizi gönderebilirsiniz. Gelen tarifler denenip uygun bulunursa, sizin izninizle ve adınız belirtilerek yayımlanabilir. Sağlıkla ilgili iddia içeren tarifleri yayımlayamadığımızı hatırlatırız.

Sayfanın altındaki bülten kutusuna e-posta adresinizi yazarak abone olabilirsiniz. Bültende yeni tarifler, mevsimin ürünleri ve yeni yazılar paylaşılır. Her bültenin altındaki bağlantıyla ya da bize yazarak dilediğiniz an abonelikten çıkabilirsiniz.

İletişim formundan gelen mesajlar okunur ve genellikle birkaç gün içinde yanıtlanır. Kişisel sağlık durumunuza özel sorulara yanıt veremeyeceğimizi, bu konularda hekiminize ya da eczacınıza danışmanız gerektiğini hatırlatırız.