Kışlık hazırlık
Ev Yapımı Erişte
Yumurta, süt ve unla açılıp kesilen, gölgede kurutularak aylarca saklanabilen geleneksel ev yapımı erişte. Hamur kıvamı, kesme, kurutma ve pişirme ipuçlarıyla.
Ev yapımı erişte, Anadolu’nun kış hazırlıklarının en eskilerinden biridir. Yaz sonunda, harmandan sonra yeni unla birlikte erişte kesilir; uzun masalarda, tahtalarda açılan yufkalar şerit şerit doğranır ve beyaz örtülerin üzerinde kurutulur. Kışın tereyağında kavrulup pişirilen bir tabak erişte, sade ama doyurucu bir sofranın temelidir.
Erişte yapmak zahmetli görünse de aslında yalnızca biraz zaman ve el emeği ister. Bir öğleden sonra açıp kestiğiniz erişte, birkaç gün kuruduktan sonra aylarca kilerinizde bekler.
Hamurun sırrı: sert kıvam
Erişte hamuru ekmek hamurundan farklı olarak serttir. Sert hamur ince açılabilir, kesilirken yapışmaz ve kururken şeklini korur. Unu bir anda eklemek yerine azar azar ekleyin; hamurun ele yapışmadığı, parmakla bastırıldığında yavaşça geri geldiği kıvam idealdir.
Hamuru bölüp dinlendirmek de önemlidir. Dinlenen hamurun gluteni gevşer ve oklavayla çok daha kolay açılır. Yufkaları kesmeden önce hafifçe kurutmak ise eriştelerin birbirine yapışmasını önler.
Erişte nasıl pişirilir?
Kuru erişte pişirmenin en sevilen yolu, önce tereyağında birkaç dakika kavurmaktır. Kavrulan erişte hafif bir fındık kokusu alır ve pişerken dağılmaz. Ardından kaynar su ya da tavuk suyu eklenir ve erişte suyunu çekene kadar kısık ateşte pişirilir. Bir ölçü erişteye iki buçuk ölçü sıvı genellikle yeterlidir. Pişen erişteyi ocaktan alıp 5 dakika demlendirmek, tanelerin birbirinden ayrılmasını sağlar. Üzerine ceviz, lor ya da kuru nane serpmek yöresel tatlardandır.
Kurutma ve saklama
Eriştenin uzun süre bozulmadan kalması, iyi kurutulmasına bağlıdır. Kurutmayı doğrudan güneş altında değil, gölge ve havadar bir yerde yapın; güneş eriştenin dışını çabuk kurutup içini nemli bırakabilir. Nemli kalan erişte kavanozda küflenebilir.
Sık yapılan hatalar
- Yumuşak hamur: Kesilirken yapışır, kururken çatlar.
- Kalın açmak: Kalın erişte geç pişer ve hamurumsu kalır.
- Kesmeden önce fazla kurutmak: Yufka kırılır, şeritler dağılır.
- Tam kurumadan kavanozlamak: En sık küflenme nedenidir.
Besin değeri açısından erişte; yumurta ve sütle zenginleştirilmiş, doyurucu bir tahıl ürünüdür.Tam buğday unu kullanmak lif içeriğini artırır; ayrıntılar için tam tahıl rehberimize bakabilirsiniz. Diğer kışlıklar için kışlık hazırlığı geleneği yazımızı, erişteyle güzel eşleşen bir tarif için ev yapımı tereyağı tarifimizi okuyabilirsiniz.
Yapılışı
- Yumurtaları geniş bir kapta tuzla çırpın, sütü ekleyip karıştırın.
- Unu azar azar ekleyerek yoğurun. Ele yapışmayan, sert ama pürüzsüz bir hamur elde edin; yaklaşık 10 dakika yoğurun.
- Hamuru 5-6 eşit parçaya bölün, üzerlerini örtüp 30 dakika dinlendirin.
- Her parçayı unlanmış tezgâhta oklavayla 1-2 mm kalınlığında, ince bir yufka olacak şekilde açın.
- Yufkaları temiz bir örtünün üzerine serip iki yüzünü de çevirerek yaklaşık 20-30 dakika kurutun. Yufka ele yapışmamalı ama kırılacak kadar da kurumamalıdır.
- Yufkaları 5-6 cm genişliğinde şeritlere kesin, şeritleri üst üste koyup keskin bir bıçakla 3-4 mm genişliğinde ince erişte hâlinde doğrayın.
- Erişteleri elinizle ayırıp üzerine az un serpin ve temiz bir örtüye ince bir tabaka hâlinde yayın.
- Gölge, havadar ve tozsuz bir yerde, günde birkaç kez karıştırarak 2-3 gün tamamen kuruyana kadar bekletin. Kırıldığında çıt diye kırılıyorsa hazırdır.
- Pişirmek için tereyağını tencerede eritin, erişteyi ekleyip 2-3 dakika hafifçe kavurun. Kaynar suyu ya da tavuk suyunu ve tuzu ekleyip suyunu çekene kadar 12-15 dakika kısık ateşte pişirin.
Püf noktaları
- Hamuru sert tutmak önemlidir; yumuşak hamur kesilirken birbirine yapışır.
- Unun dörtte birini tam buğday unuyla değiştirebilirsiniz; bu durumda biraz daha fazla süt gerekebilir.
- Bazı yörelerde kurumuş erişte fırında ya da tavada hafifçe kızartılarak saklanır; bu, hem rengini hem kokusunu güzelleştirir.
- Erişteyi pişirdikten sonra üzerine tereyağında kızdırılmış ceviz ya da lor peyniri serpebilirsiniz.
Saklama: Tamamen kurumuş erişteyi bez torbada ya da ağzı kapalı cam kavanozda, serin ve kuru bir yerde saklayın; 4-6 ay kalitesini korur. Nem kapıp kokusu değişen ya da küflenen erişteyi tüketmeyin.
Sık sorulan sorular
Erişte kurumadan pişirilir mi?
Erişte neden birbirine yapışır?
Erişte kaç gün kurur?
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. Hamilelik, emzirme, kronik hastalık veya düzenli ilaç kullanımı durumunda bitkisel ürünleri kullanmadan önce hekiminize ya da eczacınıza danışın. Sağlık uyarısının tamamı
Bu tarifi denediniz mi?