Kahvaltılık
Ev Yapımı Tereyağı
Pastörize sıvı kremayı mikserde çırparak 15 dakikada ev yapımı tereyağı; yayıktan çıkan ayranın değerlendirilmesi, yıkama ve saklama püf noktalarıyla.
Ev yapımı tereyağı, sanıldığından çok daha kolay hazırlanan ve taze kokusuyla kahvaltı sofrasını değiştiren bir lezzettir. Soğuk sıvı krema mikserde çırpıldıkça önce köpürür, ardından yağ taneleri bir araya gelip ayrışır; geriye tereyağı ve bir bardak taze yayık ayranı kalır. Bu tarifte evde tereyağı yapımını, yıkama adımının neden önemli olduğunu ve saklama önerilerini anlatıyoruz.
Anadolu'da tereyağı geleneksel olarak yayıkta yapılır. Mayalanmış yoğurt suyla inceltilip ahşap ya da deri yayıklarda uzun süre çalkalanır, üste toplanan yağ alınır, geriye yayık ayranı kalır. Bu tarif ise krema ve mikserle yapılan, aynı mantığa dayanan pratik bir ev yöntemidir.
Kremadan tereyağı nasıl ayrılır?
Krema, sıvının içinde dağılmış küçük yağ damlacıklarından oluşur. Çırpma bu damlacıkların etrafındaki zarı yırtar, yağlar birbirine yapışarak önce köpüğü, sonra tereyağı topaklarını oluşturur. Ayrışma anı belirgindir: Kremanın sesi değişir, kasede sarımsı yağ topakları ile sulu bir sıvı birbirinden ayrılır.
- Yağ oranı: En az yüzde 35 yağlı krema kullanın; düşük yağlı kremalar ayrışmaz.
- Sıcaklık: Buzdolabı soğukluğundaki krema en dengeli sonucu verir.
- Yıkama: Yağın içinde kalan ayran tereyağını çabuk ekşitir; buzlu suyla su berrak olana kadar yıkayın.
- Pastörize krema: Çiğ süt ve kaymak hastalık yapıcı bakteriler taşıyabileceği için pastörize ürün kullanmak daha güvenlidir.
Tereyağını ölçülü kullanmak
Tereyağı A vitamini içeren, lezzetli bir hayvansal yağdır; ancak doymuş yağ bakımından zengindir. Dünya Sağlık Örgütü doymuş yağların günlük enerjinin yüzde 10'unun altında tutulmasını ve zeytinyağı, kuruyemiş gibi kaynaklardaki doymamış yağların doymuş yağlara tercih edilmesini öneriyor. Ev yapımı tereyağını kahvaltıda ince bir tabaka halinde ya da yemeklerin üzerine birkaç gram koku vermek için kullanmak, bu dengeyi korumanın kolay bir yoludur. Farklı yağların özelliklerini bitkisel yağlar rehberimizde karşılaştırdık.
Yayık ayranını israf etmeyin
Tereyağından ayrılan sıvı, tatlımsı ve hafif bir yayık ayranıdır. İçilebileceği gibi pankek, poğaça ya da ekmek hamurunda süt yerine kullanılabilir. Mutfakta artan her şeyi değerlendirmenin yollarını sıfır atık mutfak yazımızda bulabilirsiniz.
Taze tereyağına ince kıyılmış dereotu, maydanoz ya da biraz sarımsak ekleyerek otlu tereyağı hazırlayabilirsiniz. Ev yapımı tereyağı, ekşi maya ekmeği ve yeşillikli gözleme ile özellikle güzel bir uyum yakalar.
Yapılışı
- Mikser kasesini ve çırpıcıları 10 dakika buzdolabında soğutun, ellerinizi ve kullanacağınız kapları iyice yıkayın.
- Soğuk kremayı kaseye dökün ve mikserin orta hızında çırpmaya başlayın; sıçramaması için kasenin üstünü temiz bir bezle kısmen örtebilirsiniz.
- Krema önce yumuşak, sonra sert köpüğe dönüşür; çırpmaya devam edin, yaklaşık 8-12 dakika sonra yağ taneleri sarımsı topaklar halinde ayrılıp sıvı (yayık ayranı) dibe çöker.
- Mikseri durdurun, karışımı ince bir süzgeçten geçirerek ayranı ayrı bir kaba alın.
- Yağ topağını bir kaba koyup üzerine buzlu su dökün, bir spatula ya da tahta kaşıkla bastırarak yoğurun; bulanıklaşan suyu döküp işlemi su berrak kalana kadar 3-4 kez tekrarlayın.
- Son olarak tereyağını spatulayla kabın kenarına bastırarak içindeki suyu iyice çıkarın.
- İsterseniz tuzu ve kıyılmış otları ekleyip yoğurun, tereyağını yağlı kâğıda sararak ya da kapaklı kaba bastırarak buzdolabına kaldırın.
Püf noktaları
- Kremanın yağ oranı düşükse (örneğin %18-20) tereyağı ayrışmaz; ambalajda en az %35 yağ yazmasına dikkat edin.
- Krema çok soğuksa ayrışma gecikir, ılıksa yağ yumuşak ve yağlı olur; buzdolabı soğukluğu idealdir.
- İyi yıkanmayan tereyağında ayran kalır ve kısa sürede ekşir; yıkama suyu berraklaşana kadar devam edin.
- Yayık ayranını içebilir, pankek, poğaça ya da ekmek hamurunda süt yerine kullanabilirsiniz.
Saklama: İyi yıkanmış tereyağı kapaklı kapta ya da yağlı kâğıda sarılı olarak buzdolabında 1-2 hafta saklanabilir; dondurucuda ise birkaç ay bekletebilirsiniz. Yayık ayranını buzdolabında 2-3 gün içinde tüketin.
Sık sorulan sorular
Tereyağı için hangi krema kullanılır?
Ev yapımı tereyağı neden ekşir?
Köy sütünün kaymağından tereyağı yapılır mı?
Kaynaklar
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. Hamilelik, emzirme, kronik hastalık veya düzenli ilaç kullanımı durumunda bitkisel ürünleri kullanmadan önce hekiminize ya da eczacınıza danışın. Sağlık uyarısının tamamı
Bu tarifi denediniz mi?