Reçel ve tatlı
Kuşburnu Marmelatı
Sonbaharda toplanan kuşburnunun haşlanıp tüy ve çekirdeklerinden süzülmesiyle yapılan, mayhoş ve koyu kıvamlı ev yapımı kuşburnu marmelatı. Süzme ve kavanozlama ipuçlarıyla.
Kuşburnu marmelatı, sonbaharın dağ yamaçlarından ve çit kenarlarından sofraya inen en güzel lezzetlerden biridir. Ekim ve kasım aylarında kızaran kuşburnu meyveleri toplanır; haşlanıp süzülür ve şekerle koyulaştırılarak mayhoş, koyu turuncu bir marmelata dönüştürülür. Doğu Anadolu’dan Ege’ye pek çok yörede kahvaltıların sevilen bir parçasıdır.
Kuşburnu, yabani gülün meyvesidir. Meyvenin içi tüylerle sarılı sert çekirdeklerle doludur; bu yüzden marmelat yapmanın asıl emeği, bu tüyleri ayıklamaktır. Doğru süzüldüğünde ortaya pürüzsüz, kadife kıvamlı bir marmelat çıkar.
Marmelatın sırrı: iyi süzmek
Kuşburnu çiğken ayıklanmaz, önce iyice yumuşayana kadar haşlanır. Yumuşayan meyveler ezildikten sonra önce iri bir süzgeçten, sonra tülbent serilmiş sık bir süzgeçten geçirilir. İkinci süzme, boğazı kaşındıran ince tüylerin tamamen ayrılmasını sağlar. Bu aşamada acele etmeyin; kalan her tüy kavanozda kendini belli eder.
Şeker ve kavanoz güvenliği
Reçel ve marmelatlarda şeker, tatlandırıcı olmanın ötesinde koruyucu bir görev üstlenir. ABD Ulusal Ev Gıda Koruma Merkezi de reçel ve jölelerin büyük ölçüde şekerle korunduğunu, şekeri azaltılmış ürünlerin oda sıcaklığında güvenle saklanamayabileceğini ve buzdolabında ya da dondurucuda tutulmasını önerir.
- Kavanozları ve kapakları sıcak suyla yıkayıp kaynar sudan geçirin; çatlak kavanoz ve deforme kapak kullanmayın.
- Marmelatı sıcakken doldurun ve kavanoz ağzını temiz bir bezle silin.
- Kavanozları ters çevirmek yaygın bir alışkanlıktır; ancak uzun süre saklayacaksanız, kapakları kapatılmış kavanozları üzerini 2-3 cm aşan kaynar suda 10 dakika tutmak daha güvenilir bir yöntemdir.
- Soğuyunca kapağı içe çökmeyen kavanozu buzdolabında saklayıp önce onu tüketin.
- Yüzeyde küf görürseniz küflü kısmı kazımakla yetinmeyin; kavanozu bütünüyle atın.
Kuşburnu ve beslenme
Taze kuşburnu C vitamini ve karotenoidler bakımından zengin bir meyvedir. Ancak C vitamini ısıya duyarlıdır ve marmelat yapımı sırasında önemli bir kısmı kaybolur. Marmelat şekerli bir besindir; kan şekerinizi izlemeniz gerekiyorsa porsiyona dikkat edin. Şekere alternatifler için doğal tatlandırıcılar yazımıza bakabilirsiniz.
Kuşburnunun geleneksel kullanımları ve dikkat edilmesi gerekenler için kuşburnu rehberimize, kurutulmuş kuşburnuyla sıcak bir içecek için kış çayı tarifimize göz atabilirsiniz. Sonbaharın diğer kışlıkları için kışlık hazırlığı geleneği yazımız sizi bekliyor.
Yapılışı
- Kuşburnularını bol suda yıkayın, saplarını ve uçlarındaki kuru çiçek kısımlarını makasla kesip ayıklayın. Yumuşamış ya da küflü olanları atın.
- Kuşburnularını su ile birlikte tencereye alın. Kaynadıktan sonra kapağı kapalı, kısık ateşte meyveler parmakla ezilecek kadar yumuşayana kadar 45-60 dakika pişirin.
- Ocaktan alıp ılıtın, ardından patates ezicisiyle ya da tahta kaşıkla meyveleri suyunun içinde ezin.
- Karışımı önce iri bir süzgeçten, ardından tülbent serilmiş sık bir süzgeçten bastırarak geçirin. Çekirdekleri saran tüylerin geçmemesi için süzme işini iki kez yapın.
- Elde ettiğiniz püreyi (yaklaşık 900 g-1 kg) geniş bir tencereye alın ve şekeri ekleyip karıştırın.
- Orta-kısık ateşte, sık sık karıştırarak ve yüzeydeki köpüğü alarak 20-30 dakika koyulaştırın; marmelat sıçrayabileceği için uzun saplı kaşık kullanın.
- Kıvamı soğuk tabak denemesiyle kontrol edin: bir damla soğuk tabağa damlatıldığında yayılmıyor ve parmakla ittiğinizde kırışıyorsa hazırdır. Limon suyunu ekleyip 2 dakika daha pişirin.
- Sıcak marmelatı, kaynar sudan geçirilmiş temiz kavanozlara ağzına 1 cm kalana kadar doldurun, kavanoz ağızlarını temiz bir bezle silin ve kapaklarını sıkıca kapatın.
- Kavanozları ters çevirip soğumaya bırakın; soğuyunca düz çevirip kapağın içe çöktüğünü kontrol edin.
Püf noktaları
- Kuşburnunun çekirdeklerini saran ince tüyler ağzı ve boğazı kaşındırır; süzme işini acele etmeden, iki kez yapın.
- Kuşburnu ilk soğuklardan sonra toplandığında daha yumuşak ve tatlı olur.
- Alüminyum ya da bakır tencere yerine paslanmaz çelik veya emaye tencere kullanın.
- Kalan posa ve çekirdekleri kompostlayabilirsiniz.
Saklama: Kapağı içe çökmüş kavanozlar serin ve karanlık bir yerde 1 yıla kadar saklanabilir. Açılan kavanozu buzdolabında tutun ve 1 ay içinde tüketin; yüzeyde küf görürseniz kazımayın, kavanozun tamamını atın.
Sık sorulan sorular
Kuşburnu marmelatı neden boğazı kaşındırır?
Kuşburnu marmelatında şekeri azaltabilir miyim?
Kuşburnu marmelatında C vitamini kalır mı?
Kaynaklar
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez. Hamilelik, emzirme, kronik hastalık veya düzenli ilaç kullanımı durumunda bitkisel ürünleri kullanmadan önce hekiminize ya da eczacınıza danışın. Sağlık uyarısının tamamı
Bu tarifi denediniz mi?